Günlük Makro Hesaplama (Protein, Karbonhidrat, Yağ)
Kısa cevap: Makro hesabı dört adımda yapılır: önce günlük kalori hedefinizi belirlersiniz, sonra proteini kilogram başına, ardından yağı kilogram başına hesaplarsınız. Kalan kalori karbonhidrata gider.
Kalori değerleri: proteinin ve karbonhidratın gramı 4, yağın gramı 9 kalori. Bütün hesap bu üç sayıya dayanır.
Antrenman yapan biri için tipik aralık: protein kilogram başına 1,6 ile 2,6 gram, yağ 0,8 ile 1,0 gram, karbonhidrat ise kalan kalori kadar. Örneğin 80 kiloluk, yağ yakmayı hedefleyen ve günde 2.170 kalori alan bir erkek için bu yaklaşık 192 gram protein, 64 gram yağ ve 207 gram karbonhidrat eder.
Makro hesaplama nedir, makro ile mikro besin farkı
Makro hesaplama, günlük kalori hedefini protein, karbonhidrat ve yağ arasında gram cinsinden paylaştırmaktır. Makro besinler vücudun gram düzeyinde ihtiyaç duyduğu ve enerji sağlayan bu üç besin öğesidir. Mikro besinler ise vitamin ve minerallerdir; miligram düzeyinde gerekir ve kalori içermezler.
| Makro | 1 gramı | Temel görevi |
|---|---|---|
| Protein | 4 kalori | Kas onarımı ve korunması, tokluk |
| Karbonhidrat | 4 kalori | Antrenman performansı, hızlı enerji |
| Yağ | 9 kalori | Hormon üretimi, yağda çözünen vitaminlerin emilimi |
| Alkol | 7 kalori | Besin değeri yok, kalori sayılır |
Makro hesabı yaparken mikro besinler denklemin dışında kalır ama önemsiz değildir. Bu yüzden makroları işlenmiş ürünlerden değil, sebze, meyve ve tam gıdalardan karşılamak gerekir.
Makro nasıl hesaplanır: dört adım
Kalori hedefi, ardından protein, ardından yağ; kalan kalori karbonhidrata
1. Günlük kalori hedefinizi belirleyin
Önce toplam günlük enerji harcamanızı (TDEE) bulun, sonra hedefe göre ayarlayın: yağ yakmak için TDEE'nin yüzde 15 ile 20 altına, kas kazanmak için yüzde 10 ile 15 üstüne çıkın. Rakamınızı kalori ihtiyacı hesaplama aracından, açığın nasıl kurulduğunu kalori açığı hesaplama bölümünden öğrenebilirsiniz. Yukarıdaki hesaplayıcıda "Kalorimi bilmiyorum" seçeneği bu tahmini sizin yerinize yapar.
2. Proteini hesaplayın
Kilogram başına 1,6 ile 2,6 gram. Kalori açığındayken üst sınıra yaklaşın, çünkü açıkta kası korumada en belirleyici etken protein alımıdır.
3. Yağı hesaplayın
Kilogram başına 0,8 ile 1,0 gram; kadınlarda alt sınır biraz daha yukarıdadır. Yağı çok düşük tutmak hormon üretimini olumsuz etkileyebilir.
4. Kalanı karbonhidrata verin
Toplam kaloriden protein ve yağ kalorilerini çıkarın, kalanı 4'e bölün. Sonuç gram cinsinden karbonhidrat hedefinizdir.
Örnek hesap: 80 kilo, yağ yakma hedefi
175 cm boyunda, 30 yaşında, haftada 3 ile 5 gün antrenman yapan 80 kiloluk bir erkeğin günlük enerji harcaması yaklaşık 2.710 kalori. Yüzde 20 açıkla (540 kalori) hedefi günde 2.170 kalori. Hesaplayıcı yağ yakma hedefinde kilogram başına 2,4 gram protein kullanır.
| Adım | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Protein | 80 çarpı 2,4 g | 192 g, 768 kalori |
| Yağ | 80 çarpı 0,8 g | 64 g, 576 kalori |
| Karbonhidrat | (2.170 eksi 1.344) bölü 4 | 207 g, 828 kalori |
| Toplam | 2.172 kalori |
Kiloya göre günlük makro tablosu
Aşağıdaki değerler, 175 cm boyunda 30 yaşında bir erkek ve 165 cm boyunda 30 yaşında bir kadın için, haftada 3 ile 5 gün antrenman yapıldığı varsayımıyla hesaplandı. Kalori ihtiyacı Mifflin-St Jeor formülüyle bulundu ve en yakın 10 kaloriye yuvarlandı; makrolar yukarıdaki hesaplayıcının katsayılarıyla dağıtıldı. Boyunuz, yaşınız ya da hareket düzeyiniz farklıysa hesaplayıcıyı kullanın.
| Kişi | Hedef kalori | Protein | Yağ | Karbonhidrat |
|---|---|---|---|---|
| Erkek, 70 kg | 2.050 kalori | 168 g | 56 g | 219 g |
| Erkek, 80 kg | 2.170 kalori | 192 g | 64 g | 207 g |
| Erkek, 90 kg | 2.300 kalori | 216 g | 72 g | 197 g |
| Kadın, 60 kg | 1.640 kalori | 144 g | 60 g | 131 g |
| Kadın, 70 kg | 1.760 kalori | 168 g | 70 g | 115 g |
| Kişi | Hedef kalori | Protein | Yağ | Karbonhidrat |
|---|---|---|---|---|
| Erkek, 70 kg | 2.820 kalori | 126 g | 56 g | 453 g |
| Erkek, 80 kg | 2.980 kalori | 144 g | 64 g | 457 g |
| Erkek, 90 kg | 3.160 kalori | 162 g | 72 g | 466 g |
| Kadın, 60 kg | 2.260 kalori | 108 g | 60 g | 322 g |
| Kadın, 70 kg | 2.420 kalori | 126 g | 70 g | 322 g |
Hedefe göre makro katsayıları
| Hedef | Protein (g/kg) | Yağ, erkek (g/kg) | Yağ, kadın (g/kg) | Karbonhidrat |
|---|---|---|---|---|
| Yağ yakmak ve sıkılaşmak | 2,2 ile 2,6 | 0,8 | 1,0 | Kalan kalori |
| Mevcut formu korumak | 1,8 ile 2,2 | 0,8 | 1,0 | Kalan kalori |
| Kas kütlesi kazanmak | 1,6 ile 2,2 | 0,8 | 1,0 | Kalan kalori |
Karbonhidrat için sabit bir katsayı verilmemesinin sebebi şu: karbonhidrat, protein ve yağ belirlendikten sonra kalan alandır. Kalori hedefiniz yükseldikçe karbonhidrat artar, düştükçe azalır.
Bu aralıklar nereden geliyor
- 49 çalışmayı birleştiren Morton ve arkadaşlarının 2018 tarihli meta analizinde, günlük protein alımı kilogram başına yaklaşık 1,6 grama ulaştıktan sonra direnç antrenmanıyla gelen yağsız kütle kazancında ek bir artış görülmedi. Kas kazanma aralığının alt sınırı bu yüzden 1,6 gramdır.
- Uluslararası Spor Beslenmesi Derneği (ISSN) 2017 tarihli görüş bildirgesinde egzersiz yapan çoğu kişi için kilogram başına 1,4 ile 2,0 gramı yeterli buluyor; direnç antrenmanı yapanların kalori açığı dönemlerinde yağsız kütleyi korumak için 2,3 ile 3,1 grama kadar ihtiyaç duyabileceğini belirtiyor. Yağ yakma aralığının daha yüksek olması bundandır.
- Helms ve arkadaşlarının 2014 tarihli derlemesi, yarışmaya hazırlanan doğal vücut geliştiricilere yağı toplam kalorinin yüzde 15 ile 30'u arasında tutmayı öneriyor. Kilogram başına 0,8 ile 1,0 gram, çoğu kişide bu aralığa denk gelir.
Kiloya göre protein ve yağ hedefleri
| Kilo | Protein | Yağ, erkek | Yağ, kadın |
|---|---|---|---|
| 55 kg | 121 ile 143 g | 44 g | 55 g |
| 65 kg | 143 ile 169 g | 52 g | 65 g |
| 75 kg | 165 ile 195 g | 60 g | 75 g |
| 85 kg | 187 ile 221 g | 68 g | 85 g |
| 95 kg | 209 ile 247 g | 76 g | 95 g |
Fazla kilolu kişilerde protein hesabı mevcut kilo yerine hedef kilo ya da yağsız vücut ağırlığı üzerinden yapılır; aksi halde gereğinden yüksek bir protein hedefi çıkar. Yağsız kütlenizi vücut yağ oranı hesaplama aracıyla bulabilir, sonra hesaplayıcıya kilo olarak hedef kilonuzu girebilirsiniz.
Makroları öğünlere bölmek
Günlük toplam tuttuğu sürece makroların öğünlere nasıl dağıldığı ikinci planda kalır. Helms ve arkadaşlarının derlemesi günde 3 ile 6 öğün yemeyi ve antrenman öncesi ile sonrası öğünlerde kilogram başına 0,4 ile 0,5 gram protein almayı öneriyor; ancak aynı derleme öğün zamanlaması ve sıklığının yağ kaybı ya da kas korunması üzerindeki etkisinin küçük olduğunu belirtiyor.
| Kilo | Öğün başına protein | 4 öğünde toplam |
|---|---|---|
| 60 kg | 24 ile 30 g | 96 ile 120 g |
| 70 kg | 28 ile 35 g | 112 ile 140 g |
| 80 kg | 32 ile 40 g | 128 ile 160 g |
| 90 kg | 36 ile 45 g | 144 ile 180 g |
Gramı tabağa çevirmek
Hesap kolay, uygulama zor. Aşağıdaki yaklaşık karşılıklar rakamları gerçek yemeğe çevirmenizi sağlar.
| Besin | Miktar | Protein | Karbonhidrat | Yağ |
|---|---|---|---|---|
| Tavuk göğsü, çiğ | 100 g | 23 g | 0 g | 2 g |
| Yumurta | 1 adet | 6 g | 0 g | 5 g |
| Pirinç, pişmiş | 100 g | 2,5 g | 28 g | 0 g |
| Yulaf, kuru | 50 g | 6 g | 30 g | 3 g |
| Yunan yoğurdu | 150 g | 14 g | 5 g | 4 g |
| Zeytinyağı | 1 yemek kaşığı | 0 g | 0 g | 14 g |
| Badem | 30 g | 6 g | 6 g | 15 g |
| Mercimek, pişmiş | 200 g | 18 g | 40 g | 1 g |
Makro takibinde en sık yapılan beş hata
- Pişmiş ve çiğ ağırlığı karıştırmak. 100 gram çiğ tavuk, piştiğinde yaklaşık 70 grama düşer ama protein miktarı aynı kalır. Bir standart seçin ve ona sadık kalın.
- Yağı unutmak. Tavayı yağlarken kullanılan bir yemek kaşığı zeytinyağı yaklaşık 120 kalori eder. Sayılmadığında günlük hesap tutmaz.
- Sadece proteine odaklanmak. Protein önemlidir ama toplam kalori hedefi tutmuyorsa sonuç değişmez.
- Hafta sonunu saymamak. Beş gün titiz, iki gün serbest olan bir düzen haftalık ortalamayı bozar.
- Mükemmeli aramak. Hedefin yüzde 10 sapmayla tutturulması yeterlidir. Gram gram takıntı sürdürülebilir değildir.
Makro saymak herkes için gerekli değildir. Porsiyon kontrolü, protein önceliği ve düzenli öğün alışkanlığı çoğu kişide aynı sonucu verir. Yemekle kurduğunuz ilişkiyi zorlaştırdığını hissediyorsanız sayı takibini bırakmak da bir seçenektir. Hamilelik, emzirme, böbrek rahatsızlığı ya da diyabet varsa makro hedefinizi bir diyetisyen ya da hekimle belirleyin.
Birlikte kullanılacak hesaplayıcılar
- Kalori ihtiyacı ve kalori açığı hesaplama ile kalori hedefinizi bulun
- Protein ihtiyacı hesaplama ile protein hedefinizi ayrıntılandırın
- Vücut yağ oranı hesaplama ile yağsız kütlenizi öğrenin
- İdeal kilo hesaplama ile hedef kilonuzu belirleyin
- Tüm ücretsiz hesaplayıcılar
Kalori açığının kiloya nasıl yansıdığını 2000 kalori yazımızda, protein miktarını protein rehberimizde, esnek beslenmenin nasıl işlediğini sürdürülebilir beslenme yazımızda anlattık.
Rakamları biliyorsunuz, uygulaması ayrı iş
Makro hedefinizi öğün düzenine çevirmek, alışverişten tabağa kadar bir plan gerektirir. Online koçlukta beslenme planınızı sizin alışkanlıklarınıza göre biz yazıyor, takibini birlikte yapıyoruz.
Online koçluk paketlerini inceleyinSık sorulan sorular
Makro hesaplama ne demek?
Makro hesaplama, günlük kalori hedefini protein, karbonhidrat ve yağ arasında gram cinsinden paylaştırmaktır. Proteinin ve karbonhidratın gramı 4, yağın gramı 9 kalori içerdiği için üç makronun toplamı günlük kaloriyi verir.
Makro hesaplama nasıl yapılır?
Dört adımda: günlük kalori hedefinizi belirleyin, proteini kilogram başına 1,6 ile 2,6 gram hesaplayın, yağı kilogram başına 0,8 ile 1,0 gram alın, kalan kaloriyi 4'e bölerek karbonhidrat gramını bulun. Yukarıdaki hesaplayıcı bu işlemi sizin için yapar.
Günlük makro ihtiyacım ne kadar?
Kiloya ve hedefe bağlıdır. 80 kiloluk, yağ yakmayı hedefleyen ve günde 2.170 kalori alan bir erkek için hesaplayıcının verdiği dağılım 192 gram protein, 64 gram yağ ve 207 gram karbonhidrattır. Kas kazanma döneminde kalori ve karbonhidrat artar, protein katsayısı biraz düşer.
Günlük protein, karbonhidrat ve yağ ihtiyacı nasıl bulunur?
Protein ve yağ vücut ağırlığına göre, karbonhidrat ise kalan kaloriye göre bulunur. Protein için kilogram başına 1,6 ile 2,6 gram, yağ için 0,8 ile 1,0 gram alınır; toplam kaloriden bu ikisinin kalorisi çıkarılır ve kalan 4'e bölünerek karbonhidrat gramı hesaplanır.
Makro ile mikro besin arasındaki fark ne?
Makro besinler protein, karbonhidrat ve yağdır; gram düzeyinde gerekir ve kalori sağlarlar. Mikro besinler vitamin ve minerallerdir; miligram düzeyinde gerekir, kalori içermezler ama eksiklikleri performansı ve sağlığı doğrudan etkiler.
1 gram protein kaç kalori?
Protein ve karbonhidratın gramı 4 kalori, yağın gramı 9 kalori içerir. Alkolün gramı 7 kaloridir ve besin değeri taşımaz.
Kadın ve erkekte makro ihtiyacı farklı mı?
Kilogram başına protein ihtiyacı cinsiyete göre değişmez; belirleyici olan kilo, hedef ve kalori durumudur. Hesaplayıcı yağ için kadınlarda kilogram başına 1,0, erkeklerde 0,8 gram kullanır.
Karbonhidrat neden sabit bir katsayıyla hesaplanmıyor?
Çünkü karbonhidrat kalan alandır. Protein ve yağ vücut ağırlığına göre sabitlenir, geriye kalan kalori karbonhidrata ayrılır. Kalori hedefiniz arttıkça karbonhidrat artar, azaldıkça düşer.
Makro sayarken kalori de saymam gerekir mi?
Ayrıca saymanıza gerek yok. Makroları tutturduğunuzda kalori kendiliğinden tutar, çünkü toplam kalori üç makronun kalori değerlerinin toplamıdır.
Karbonhidrattan korkmalı mıyım?
Hayır. Karbonhidrat antrenman performansının ana yakıtıdır ve kilo alımının sebebi değildir; sebep toplam kalori fazlasıdır. Düşük karbonhidratlı beslenme bir tercihtir, zorunluluk değildir.
Protein hedefimi tutturamıyorsam ne olur?
Kalori açığındaysanız kas kaybı riski artar. Önce öğünlere protein kaynağı yerleştirmeyi deneyin; yetmezse protein tozu boşluğu kapatmak için pratik bir araçtır. Ayrıntıları protein tozu yazımızda anlattık.
Fazla kiloluysam hesap mevcut kiloma göre mi yapılır?
Hayır. Belirgin fazla kilo varsa protein hesabı mevcut kilo yerine hedef kilo ya da yağsız vücut ağırlığı üzerinden yapılır. Aksi halde gereğinden yüksek bir protein hedefi çıkar.
Makro oranları yüzde olarak mı belirlenmeli?
Yüzde yöntemi pratiktir ama kişiye uymaz. Yüzde 30 protein, 90 kiloluk biri için başka, 50 kiloluk biri için başka bir gram değeri verir. Gram bazlı, kilograma göre hesap daha isabetlidir.
Bu hesaplama hangi bilimsel kaynaklara dayanıyor?
Protein aralıkları Uluslararası Spor Beslenmesi Derneği'nin (ISSN) 2017 görüş bildirgesine ve Morton ve arkadaşlarının 2018 meta analizine, yağ aralığı Helms ve arkadaşlarının 2014 derlemesine dayanır. Kalorinizi bilmediğinizde hesaplayıcı Mifflin-St Jeor formülünü kullanır.
Kaynakça
- Morton RW, Murphy KT, McKellar SR ve ark. A systematic review, meta-analysis and meta-regression of the effect of protein supplementation on resistance training-induced gains in muscle mass and strength in healthy adults. British Journal of Sports Medicine, 2018, 52(6), 376-384.
- Jäger R, Kerksick CM, Campbell BI ve ark. International Society of Sports Nutrition Position Stand: protein and exercise. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 2017, 14, 20.
- Helms ER, Aragon AA, Fitschen PJ. Evidence-based recommendations for natural bodybuilding contest preparation: nutrition and supplementation. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 2014, 11, 20.
- Mifflin MD, St Jeor ST, Hill LA, Scott BJ, Daugherty SA, Koh YO. A new predictive equation for resting energy expenditure in healthy individuals. American Journal of Clinical Nutrition, 1990, 51(2), 241-247.