Evde Spor Programı: Mat, Dambıl ve Direnç Bandıyla Haftalık Plan
Evde spor programı nasıl hazırlanır? Evde spor yaparak kas yapılır mı, hangi ekipman gerekir (mat, dambıl seti, direnç bandı), haftada kaç gün çalışılmalı, tüm vücudu çalıştıran 3 günlük örnek haftalık program, dambıl hafif gelirse nasıl ilerlenir, sık yapılan hatalar ve kimlerin önce hekimine danışması gerektiği.
Yayın: · Güncelleme:
Kısa cevap: Evde etkili bir spor programı için üç ekipman yeterlidir: bir egzersiz matı, ayarlanabilir bir dambıl seti ve bir direnç bandı. Başlangıç için tüm vücudu çalıştıran iki antrenmanı (A ve B) haftada 3 gün dönüşümlü yapın, her harekette 2 ile 3 set ve 8 ile 12 tekrar hedefleyin, aradaki günlerde tempolu yürüyün. Araştırmalar evde yapılabilecek seçeneklerin işe yaradığını gösteriyor: hafif ağırlıklar kas yorulana kadar çalışıldığında ağır yüklerle benzer kas gelişimi sağlıyor, direnç bandı da dambıl ve makinelerle benzer kuvvet artışı sağlıyor. Ağırlık hafif gelmeye başladığında tekrar sayısını artırmak, tek bacak varyasyonlarına geçmek ve bant eklemek ilerlemeyi sürdürür.
Evde spora başlayan çoğu kişinin programı ilk iki haftada dağılır: Bir gün internetten bir video açılır, ertesi gün başka bir video, ağırlık hiç artmaz ve bir süre sonra "evde olmuyor" denir. Oysa sorun ev değil, plansızlıktır. Bu yazıda evde gerçekten sonuç almanız için hangi ekipmanın yeteceğini, haftada kaç gün çalışmanız gerektiğini, uygulayabileceğiniz 3 günlük bir programı ve dambıllarınız hafif gelmeye başladığında nasıl ilerleyeceğinizi araştırmalarla anlatıyoruz.
- 1. Evde Spor Yaparak Sonuç Alınır mı?
- 2. Evde Spor İçin Hangi Ekipman Gerekir?
- 3. Evde Haftada Kaç Gün Spor Yapılmalı?
- 4. Evde Spor Programı: 3 Günlük Haftalık Plan
- 5. Dambıl Hafif Gelirse Nasıl İlerlenir?
- 6. Evde Sporda Sık Yapılan Hatalar
- 7. Kimler İçin Uygun, Kimler Dikkat Etmeli
- 8. Fitinsane'de Ev Programı Nasıl Hazırlanır?
- 9. Sık Sorulan Sorular
1. Evde Spor Yaparak Sonuç Alınır mı?
Evet. Kasın büyümesi ve güçlenmesi için gereken uyaran, ağırlığın nereden geldiğine değil, kasın yeterince zorlanıp zorlanmadığına bağlıdır. Evde ağır bir halter olmadığı için asıl soru, hafif dambıllar ve bantla kasları yeterince zorlayıp zorlayamayacağınızdır. Üç araştırma bu soruya cevap veriyor.
Araştırma bulgusu: Schoenfeld ve ekibinin 2017 meta analizinde 21 çalışma incelendi ve tüm setler kas yorulana kadar yapıldığında hafif yüklerle (bir tekrarlık maksimumun yüzde 60'ı ve altı) ağır yükler arasında kas büyümesi açısından fark bulunmadı. Maksimal kuvvet artışı ise ağır yüklerde daha fazlaydı.
Araştırma bulgusu: Lopes ve ekibinin 2019 meta analizinde 8 çalışmada direnç bandı ve elastik tüplerle yapılan antrenman, dambıl ve makinelerle yapılan antrenmanla karşılaştırıldı. Alt ve üst vücut kuvvet artışında iki yöntem arasında fark bulunmadı.
Araştırma bulgusu: Kikuchi ve Nakazato'nun 2017 çalışmasında 18 genç erkek 8 hafta boyunca haftada 2 gün, bir tekrarlık maksimumun yüzde 40'ına ayarlanmış bench press ya da şınav çalıştı. İki grupta da bench press kuvveti ve göğüs ile arka kol kas kalınlığı benzer şekilde arttı.
Pratik sonuç şu: Evde de kas yapılır ve güç artar; ama hafif yüklerle çalışırken setlerin son tekrarlarında gerçekten zorlanmanız gerekir. Ekipmansız kas yapmanın sınırlarını ev antrenmanı ile kas yapılır mı yazımızda ayrıca tartıştık.
Ekipman2. Evde Spor İçin Hangi Ekipman Gerekir?
Evde spora başlamak için bir salon dolusu ekipmana ihtiyacınız yok. Fitinsane koçluğunda evde çalışan danışanlarımızdan en az şu üç ekipmanı edinmelerini istiyoruz:
| Ekipman | Ne işe yarar | Seçerken |
|---|---|---|
| Egzersiz matı | Plank, glute bridge ve yer hareketlerinde zemini yumuşatır, kaymayı önler | Kaymayan, dizleri rahatsız etmeyecek kalınlıkta |
| Dambıl seti | Squat, row, press ve deadlift gibi ana hareketlerde yük sağlar | Ağırlığı artırılabilen (ayarlanabilir) bir set, ilerlemeyi mümkün kılar |
| Direnç bandı | Kalçanın yan kısmı, ısınma ve hareketlere ek direnç için | Farklı sertlikte birkaç bant |
Kalça için bantla yapılabilecek hareketleri evde kalça hareketleri yazımızda topladık.
Sıklık3. Evde Haftada Kaç Gün Spor Yapılmalı?
Dünya Sağlık Örgütü tüm yetişkinlere haftada 150 ile 300 dakika orta şiddetli aerobik aktivite ve büyük kas gruplarını çalıştıran kas güçlendirme egzersizlerini haftada en az 2 gün öneriyor (DSÖ). Amerikan Spor Hekimliği Koleji de ağırlık antrenmanına yeni başlayanlar için haftada 2 ile 3 gün öneriyor.
Araştırma bulgusu: Schoenfeld ve ekibinin 2016 meta analizinde 10 çalışma incelendi ve bir kas grubunu haftada 2 kez çalıştırmak (etki büyüklüğü 0,49), haftada 1 kez çalıştırmaktan (0,30) daha fazla kas büyümesi sağladı. Araştırmacılar büyük kas gruplarının haftada en az 2 kez çalıştırılmasını öneriyor.
Bu yüzden evde en verimli başlangıç, her antrenmanda tüm vücudu çalıştıran ve haftada 3 gün yapılan bir programdır: Böylece her kas grubu haftada en az 2, çoğu hafta 3 kez çalışmış olur. Gün sayısının sağlık, kilo verme ve kas gelişimine etkisini haftada kaç gün spor yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Program4. Evde Spor Programı: 3 Günlük Haftalık Plan
Aşağıdaki program, evde ağırlık antrenmanına yeni başlayan ya da ara verip dönen biri için genel bir örnektir. Tüm vücudu çalıştıran iki antrenman (A ve B) haftada 3 gün dönüşümlü uygulanır. Isınma ve soğumayla birlikte bir antrenman ortalama 60 dakika sürer. Spora hiç başlamadıysanız ilk iki haftayı nasıl hafif geçireceğinizi ve kas ağrısıyla nasıl başa çıkacağınızı spora nasıl başlanır rehberimizde anlattık.
| Gün | Antrenman | Not |
|---|---|---|
| Pazartesi | A antrenmanı | Tüm vücut |
| Salı | Tempolu yürüyüş | 30 ile 45 dakika |
| Çarşamba | B antrenmanı | Tüm vücut |
| Perşembe | Tempolu yürüyüş | 30 ile 45 dakika |
| Cuma | A antrenmanı | Tüm vücut |
| Cumartesi | Uzun yürüyüş ya da aktif bir gün | 45 ile 60 dakika |
| Pazar | Dinlenme | Hafif esneme |
Bir sonraki hafta Pazartesi ve Cuma günleri B, Çarşamba günü A antrenmanı yapılır. Setler arasında 1 ile 2 dakika dinlenin.
A antrenmanı
| Hareket | Set ve tekrar | Çalışan bölge |
|---|---|---|
| Goblet squat | 3 x 8 ile 12 | Bacak ve kalça |
| Dambılla Romanian deadlift | 3 x 8 ile 12 | Arka bacak ve kalça |
| Tek kol dambıl row | 3 x 10 ile 12 | Sırt |
| Yerde dambıl göğüs press | 3 x 8 ile 12 | Göğüs ve arka kol |
| Plank | 3 x 20 ile 40 saniye | Karın ve gövde |
B antrenmanı
| Hareket | Set ve tekrar | Çalışan bölge |
|---|---|---|
| Static lunge | 3 x 8 ile 10 her bacak | Bacak ve kalça |
| Glute bridge | 3 x 10 ile 15 | Kalça |
| Dambıl reverse row | 3 x 10 ile 12 | Sırt ve arka omuz |
| Dambıl shoulder press | 3 x 8 ile 12 | Omuz |
| Bantla yan yatarak bacak kaldırma | 3 x 12 ile 15 her bacak | Kalçanın yan kısmı |
| Alternate heel touch | 3 x 12 ile 16 | Yan karın |
Her hareketin yazının içindeki bağlantısında video anlatımı ve teknik ipuçları yer alıyor. Dambılınız yoksa yerde göğüs press yerine şınav yapabilir, zorlanıyorsanız dizler yerde başlayabilirsiniz; Kikuchi ve Nakazato'nun 2017 çalışmasında aynı yüke ayarlanmış şınav, bench press ile benzer göğüs gelişimi sağladı.
Kilo vermek istiyorsanız bu programı yağ yakımı ve kalori açığı sağlayan bir beslenme düzeniyle birlikte uygulayın; yürüyüşün katkısını kaç adım kaç kalori yakar yazımızda hesapladık. Programın kişiye göre nasıl kurulduğunu antrenman programı nasıl hazırlanır yazımızda anlattık. 40 yaş üstü kadınlar için uyarlanmış bir plan için 40 yaş üstü kadınlar için spor programı yazımıza bakabilirsiniz.
İlerleme5. Dambıl Hafif Gelirse Nasıl İlerlenir?
Evde en sık karşılaşılan sorun, birkaç hafta sonra dambılların hafif gelmesidir. Amerikan Spor Hekimliği Koleji, hedef tekrarı 1 ile 2 tekrar aşabildiğinizde yükün yüzde 2 ile 10 artırılmasını öneriyor. Ayarlanabilir dambılınız varsa en basit yol budur. Daha ağır dambılınız yoksa aşağıdaki yollarla kasları zorlamaya devam edebilirsiniz.
- 1. Tekrar sayısını artırın. Aynı ağırlıkla 12 tekrar kolaylaştıysa 15 ile 20 tekrara çıkın ve setin son tekrarlarında gerçekten zorlanın. Schoenfeld ve ekibinin 2017 meta analizinde hafif yükler, setler kas yorulana kadar yapıldığında ağır yüklerle benzer kas büyümesi sağladı.
- 2. Tek bacak ve tek kol varyasyonlarına geçin. Goblet squat yerine lunge, glute bridge yerine tek bacak glute bridge yapmak, aynı dambılla kaslara binen yükü artırır.
- 3. İnişi yavaşlatın. Ağırlığı indirirken hareketi yavaşlatmak, kasın aynı yükle daha uzun süre çalışmasını sağlar.
- 4. Bant ekleyin. Glute bridge ve squat gibi hareketlerde dizlerin hemen üstüne bant takmak ya da dambılın yanında bant kullanmak ek direnç sağlar.
- 5. Set sayısını artırın. Hareket başına 3 setten 4 sete çıkmak haftalık toplam çalışmayı artırır.
Ne zaman daha ağır dambıl almalı? Bir harekette 20 tekrarı rahatça yapabiliyorsanız ve yukarıdaki yöntemler de yetmemeye başladıysa daha ağır bir dambıl seti almanın zamanı gelmiştir. Bu nokta çoğu zaman önce bacak ve kalça hareketlerinde gelir.
Değişimin kaç haftada görülmeye başladığını kaç ayda vücut şekillenir yazımızda, kadınların ağırlık çalışınca iri görünme endişesini kadınlar ağırlık çalışınca kaslanır mı yazımızda anlattık.
Hatalar6. Evde Sporda Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Neden sorun | Düzeltme |
|---|---|---|
| Her gün farklı bir video takip etmek | Aynı hareket tekrar edilmediği için ilerleme ölçülemez | Bir programı en az birkaç hafta aynı hareketlerle uygulayın |
| Ağırlığı ya da tekrarı hiç artırmamak | Kaslar alıştığı yüke yanıt vermeyi bırakır | Her hafta tekrar, set ya da yükte küçük bir artış hedefleyin |
| Setleri çok kolay bitirmek | Hafif yükte kas yeterince zorlanmaz | Setin son tekrarlarında zorlanacağınız tekrar sayısını seçin |
| Yalnızca karın ve bölgesel hareket yapmak | Bir bölgeyi çalıştırmak o bölgedeki yağı kendi başına azaltmaz | Tüm vücudu çalıştıran programa kalori açığı ekleyin |
| Isınmayı atlamak | Eklemler ve kaslar yüke hazır olmadan çalışır | Her antrenmandan önce birkaç dakika hafif hareket ve ilk hareketten hafif bir set yapın |
Kardiyo ile ağırlığın kilo vermedeki yerini kilo vermek için kardiyo mu ağırlık mı yazımızda karşılaştırdık.
Uygunluk7. Kimler İçin Uygun, Kimler Dikkat Etmeli
Bu program size uygun
- Salona gidemeyen ya da zaman kaybetmek istemeyenler
- Spora yeni başlayanlar ve uzun aradan sonra dönenler
- Kas kazanmak ya da kilo vermek isteyenler
- Evde az ekipmanla düzenli antrenman yapmak isteyenler
Önce hekiminize danışın
- Kalp damar hastalığı, kontrolsüz yüksek tansiyon ya da diyabet tanısı olanlar
- Yakın zamanda ameliyat olanlar ya da eklem ağrısı ve sakatlık geçmişi olanlar
- Hamileler ve doğum sonrası dönemdekiler
- Düzenli ilaç kullananlar
Antrenman sırasında göğüs ağrısı, nefes darlığı, baş dönmesi ya da eklemde keskin bir ağrı hissederseniz antrenmanı bırakın ve hekiminize başvurun.
Fitinsane8. Fitinsane'de Ev Programı Nasıl Hazırlanır?
Yukarıdaki program bir başlangıç noktasıdır. Fitinsane koçluğunda ev programınız, elinizdeki ekipmana ve haftada antrenmana ayırabileceğiniz gün sayısına göre yazılır. Programları kurucularımız Doğukan Gürsoy ve İmge Gürsoy bizzat yazar.
| Adım | Fitinsane'de nasıl işliyor |
|---|---|
| Sizi tanımak | Başlangıç Raporu'nda yaşınız, sağlık durumunuz, sakatlık geçmişiniz, hedefiniz ve ekipman erişiminiz sorulur; program ev, park ya da salon koşullarına göre kurulur |
| Programın hazırlanması | Antrenman ve beslenme programlarınız 1 ile 7 gün içinde yazılıp uygulamaya yüklenir |
| Hareketlerin öğrenilmesi | Programdaki her hareketin videosu uygulamada yer alır; emin olamadığınızda kendi videonuzu gönderip teknik düzeltme alırsınız |
| Takip | Öğün ve antrenman fotoğraflarınızı her gün yüklersiniz; her pazar kilo ve bel ölçünüzü girersiniz |
| Güncelleme | 3 ay ve üzeri paketlerde programlarınız her ay, aylık rapora göre yeniden yazılır |
| İletişim | Sorularınıza 12 saat içinde yanıt verilir; soru sayısında sınır yoktur |
Sürecin ilk ayda nasıl ilerlediğini online koçlukta ilk 30 gün yazımızda adım adım anlattık.
Elinizdeki ekipmana ve takviminize göre yazılmış bir ev antrenmanı ve beslenme programı isterseniz, size uygun paketi birkaç soruyla bulabilirsiniz.
Kıyafet notu: Evde antrenman yaparken hareket özgürlüğü için seamless spor tayt koleksiyonumuza göz atabilirsiniz.
Merak edilenler9. Sık Sorulan Sorular
Evde spor yaparak kas yapılır mı?
Evet. Schoenfeld ve ekibinin 2017 meta analizinde hafif yükler, setler kas yorulana kadar yapıldığında ağır yüklerle benzer kas büyümesi sağladı. Evde önemli olan, setlerin son tekrarlarında gerçekten zorlanmak ve tekrar, set ya da ağırlığı zamanla artırmaktır.
Evde spor için hangi ekipman gerekir?
Başlangıç için bir egzersiz matı, ağırlığı artırılabilen bir dambıl seti ve bir direnç bandı yeterlidir. Fitinsane koçluğunda evde çalışan danışanlarımızdan da en az bu üç ekipmanı edinmelerini istiyoruz.
Evde haftada kaç gün spor yapılmalı?
Yeni başlayanlar için tüm vücudu çalıştıran 3 günlük bir program iyi bir başlangıçtır. Dünya Sağlık Örgütü kas güçlendirme egzersizlerini haftada en az 2 gün, aerobik aktiviteyi haftada 150 ile 300 dakika öneriyor.
Direnç bandı dambılın yerini tutar mı?
Kuvvet artışı açısından büyük ölçüde evet. Lopes ve ekibinin 2019 meta analizinde direnç bandıyla yapılan antrenman, dambıl ve makinelerle yapılan antrenmanla benzer kuvvet artışı sağladı. Yine de ana hareketlerde dambıl, yükü artırmayı kolaylaştırır.
Dambıl hafif gelirse ne yapmalıyım?
Tekrar sayısını 15 ile 20'ye çıkarın, tek bacak ve tek kol varyasyonlarına geçin, inişi yavaşlatın, bant ekleyin ya da set sayısını artırın. Bir harekette 20 tekrarı rahatça yapabiliyorsanız daha ağır bir dambıl almanın zamanı gelmiştir.
Evde spor yaparak kilo verilir mi?
Evet, ama kilo kaybını asıl belirleyen kalori açığıdır. Evde ağırlık antrenmanı kilo verirken kas kütlesini korumaya yardım eder; buna beslenmede kalori açığı ve günlük yürüyüş eklendiğinde yağ kaybı hızlanır.
Evde bir antrenman ne kadar sürmeli?
Isınma ve soğumayla birlikte bir antrenman ortalama 60 dakika sürer. Setler arasında 1 ile 2 dakika dinlenmek yeterlidir.
Fitinsane'de ev programı nasıl hazırlanıyor?
Başlangıç Raporu'nda ekipman erişiminiz ve haftada ayırabileceğiniz gün sayısı sorulur. Antrenman ve beslenme programlarınızı kurucularımız bu bilgilere göre bizzat yazar ve 1 ile 7 gün içinde uygulamaya yükler; 3 ay ve üzeri paketlerde program her ay yeniden yazılır.
- Schoenfeld BJ, Grgic J, Ogborn D, Krieger JW. Strength and hypertrophy adaptations between low- vs. high-load resistance training: a systematic review and meta-analysis. J Strength Cond Res. 2017;31(12):3508-3523. PubMed 28834797
- Lopes JSS, Machado AF, Micheletti JK ve ark. Effects of training with elastic resistance versus conventional resistance on muscular strength: a systematic review and meta-analysis. SAGE Open Med. 2019;7:2050312119831116. PubMed 30815258
- Kikuchi N, Nakazato K. Low-load bench press and push-up induce similar muscle hypertrophy and strength gain. J Exerc Sci Fit. 2017;15(1):37-42. PubMed 29541130
- Schoenfeld BJ, Ogborn D, Krieger JW. Effects of resistance training frequency on measures of muscle hypertrophy: a systematic review and meta-analysis. Sports Med. 2016;46(11):1689-1697. PubMed 27102172
- American College of Sports Medicine. Progression models in resistance training for healthy adults. Med Sci Sports Exerc. 2009;41(3):687-708. PubMed 19204579
- World Health Organization. WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Geneva: WHO; 2020. WHO
Yazan: Doğukan Gürsoy, Enerji Sistemleri Mühendisi ve Fitness Koçu · İnceleyen: İmge Gürsoy, Yüksek Hemşire, Pilates ve Fitness Eğitmeni. Fitinsane'nin kurucularıdır; 2019'dan bu yana 5.000'den fazla danışanla online koçluk yürütmektedirler.